Hilversums historie...

Vierenzestig jaar vrij...

door Corry-Ada van Heusden-Spaans

Kort na de eerste wereldoorlog had mijn overgrootmoeder een droom. Ze zag een zwarte deken over Nederland liggen en alle mensen moesten hier onderdoor kruipen. Ze vertelde dit aan haar kleinkinderen, waaronder mijn moeder, en ze voorzag: 'Dit betekent oorlog en veel ellende. Ja, kinderen, nu is Nederland nog gespaard gebleven, maar een volgende keer zal ook Nederland er onderdoor gaan.'

Koningskind
Geertruij Knegt was een lieve grootmoeder en een gelovige vrouw. Voor haar levensonderhoud was ze afhankelijk van de diaconie. Mijn moeder heeft dikwijls voor haar de wekelijkse ondersteuning gehaald; 30 centen in een bruin papieren kruidenierspuntzakje. Zij kon daar van rondkomen, maar haar kinderen waren toch ongerust, want hoe moest dat gaan als haar levenseinde naderde? Zij was niet verzekerd voor de kosten van een begrafenis. Maar grootmoeder zag een stralende toekomst voor zich: 'Wees maar niet bezorgd,' zei ze, 'mijn Vader in de hemel zorgt voor mij. Ik ben een koningskind, en ik zal als een koningskind begraven worden.'

Bezetting
Toen de tweede wereldoorlog uitbrak hebben we aan haar gedacht. In 1940 bleef Nederland niet gespaard, zoals zij had voorzien. Als tiener heb ik de bezetting meegemaakt. De onvrijheid gevoeld, de angst voor bombardementen, de hongersnood. Wij hebben allemaal ons eigen verhaal. Het was moeilijk te geloven dat we ooit weer vrij zouden worden. En toch!

Vierenzestig jaar vrij...
Na vijf bange jaren werden we bevrijd. Wat een geluksgevoel! Maar ook weemoed en verdriet om alle geliefden die het niet overleefd hebben. Dan de verwondering over de hulp die we mochten ontvangen van mensen en landen ver weg. Amerika, Canada. Maar ik voelde ook teleurstelling toen de mensen in mijn omgeving die vrijheid op 25 jaar schatten. De eerste wereldoorlog was 25 jaar geleden. Je kan verwachten dat het over 25 jaar weer oorlog wordt. Gelukkig hadden zij het voor wat Nederland betreft mis. We zijn al 64 jaar vrij! En het is ons goed gegaan. De levensstandaard is nog nooit zo hoog geweest. Maar mondiaal gezien waren ze nog te optimistisch, want helaas is het nooit meer overal vrede geweest en het lijkt van kwaad tot erger te gaan. Nu is het onze beurt om slachtoffers te hulp te komen. We moeten werken aan een mooie, nieuwe wereld waarin gerechtigheid woont.
Wij zullen nog hard moeten werken om de vrijheid te verdienen, want vrijheid betekent geen vrijblijvendheid maar verantwoordelijkheid dragen. Hoe gaan we om met ons geld, met het milieu, de natuur? Hoe voeden we onze kinderen op? De vrijheid heeft zijn eigen grenzen, die niet ten koste mag gaan van de ander. De ware vrijheid kon wel eens zijn: Vrij van ego´sme en hebzucht.



Corry-Ada van Heusden-Spaans is in 1927 in de Hilversumse Zon en Maanstraat geboren. Ze was een van de tien kinderen.

Ze wilde graag lerares worden maar kreeg geen kans om 'door te leren'. Pas toen ze 40 was lukte haar dat. Ze kreeg bij het Joods Maatschappelijk werk in Amsterdam de leiding over de Gezinsverzorging. Daarna werd ze revalidatiemaatschappelijk werkster bij de Trappenberg in Huizen. Ze ging daar ook lesgeven: Maatschappijleer en Sociale Achtergronden. Zo bereikte ze wat ze van kind af aan had gewild.

Zij heeft tal van verhalen geschreven over de historie van Hilversum en daarmee ook prijzen gewonnen.
Zie haar aangrijpende verhaal over de dood van haar twee zusjes.

Op de site van de Hilversumse Historische Kring Albertus Perk kunt meer over haar vinden in een prachtig document over 'Schoolherinneringen' (zie daar bladzijde 18 en verder).

Zwarte rouwkoets
Ik denk nog even aan mijn overgrootmoeder. Hoe is het haar vergaan? Zij stierf in 1922. Er stierf ook een welgestelde Hilversummer. Hij werd met pracht en praal begraven. De oude Geertruij zou 'van de armen' begraven worden, wat betekende dat de kist op een eenvoudige wagen zou worden weggebracht. Maar eerst werd de rijke man opgehaald met een prachtige zwarte koets, versierd met uitgesneden guirlandes en getrokken door twee glanzend zwarte paarden met dekkleden en zwarte struisvogelpluimen op hun hoofdstel. Zo werd hij naar zijn laatste rustplaats gebracht op de Bosdrift.

Op de terugweg door de Havenstraat kwam de koets langs de Zon en Maanstraat en bedachten de koetsiers: 'O ja, we moeten vrouw Knegt nog ophalen! Nu we hier toch zijn, nemen we haar meteen maar mee.' En zo draaide de deftige rouwkoets met de paarden met pluimen de steeg in en kreeg Gods kind Geertruij haar koninklijke begrafenis.

Hilversum, september 2009
Hilversum Tuinstad