Hilversums historie...

Met klompen door Hilversum

door Joop Tijssens

Een tijdje geleden ontmoette ik in het dorp een oude kennis die ooit werkte in een van de steenhouwerijen, die er lang geleden in Hilversum waren. Dat gesprek was intensief en boeiend en maakte bij mij herinneringen en gedachten los over het Hilversum van mijn jeugd.

Vroeger floreerden in het centrum van Hilversum talloze ambachtelijke bedrijven en kleine industrieën.
In het hedendaagse Hilversum is daar haast niets meer van terug te vinden. Daar wordt ik wel een beetje treurig van...



Klompenmakerij
Mijn vader had een klompenmakerij, midden in Hilversum bij het station.
Steenhouwers waren voor hem belangrijke klanten. In het centrum van Hilversum waren in die tijd drie succesvolle steenhouwersbedrijven actief. Bij alledrie stonden mensen de hele dag in het water om stenen te bewerken. Ze droegen klompen en een groot voorschoot dat tot op de grond hing. Dat moest voorkomen dat het water in hun klompen liep: dat konden ze echt niet gebruiken!

Andere goede klanten waren de stokers van de gasfabriek. Schoenen verbrandden veel te snel, en daarom droegen ze klompen. Een paar klompen ging onder zulke zware omstandigheden zo'n vijf à zes weken mee!

Mijn vader begon in 1918 zijn klompenmakerij in de Visstraat (die bestaat niet meer). Twaalf jaar later verhuisden we naar de Galvanistraat. In 1962 was hij 67 jaar oud, en de laatste klompenmaker in Hilversum.

Bezorgdienst te voet
Als mijn vader een paar klompen klaar had voor een of meer stokers of steenhouwers, dan moest ik ze gaan bezorgen. Ik wil u graag vertellen wat ik tegenkwam op die wandeltochten.
Ik was een kleine jongen en natuurlijk probeerde ik op de spoorbrug in de pijpen van de stoomlocomotieven te spugen. Niet eenvoudig!

Dan ging ik door de Kampstraat want daar rook het altijd zo lekker bij de bakker. Vervolgens langs de weverij, waar nu het politiebureau is. Daar hoorde je het klappen van de weefgetouwen.

Stoomzuivelfabriek


Ik stak de Groest over, langs de melkfabriek van Huis in 't Veld. Later was daar drukkerij van der Weij gevestigd. Toen was die naam over het tegelplateau in de gevel geschilderd. Die verf hebben ze kortgeleden weggehaald: zo komen de mooie originele tegels weer te voorschijn. Die drukkerij bestaat nog steeds en is ook nog steeds in Hilversum gevestigd. Aan de gevel kan je ook nu nog zien dat de kleine zuivelfabriek een laadperron had om de melkbussen van de kar of vrachtwagen zonder al te veel krachtsinpanning over te laden. Die volle melkbussen waren zwaar genoeg!

Steenhouwers en de kroeg
Dan op de hoek van de Kruissteeg had je de steenhouwerij van Dekker. De marmerslijpers stonden op houten roosters, want de hete dag stroomde het water van de polijsttafels. In het hok ernaast zaten de steenhouwers met zware hamers de namen in de grafmonumenten te hakken. Tegenover de steenhouwerij van Dekker was een café. Als de steenhouwers op zaterdag hun geld gebeurd hadden, verdwenen ze meteen in die kroeg, om zo een deel van hun inkomsten weer aan drank uit te geven.

Als je bij de steenhouwers vandaan kwam rook je in de Kruissteeg al de peper en de nootmuskaat van de malerij van de firma van Dorp. Om de hoek ging je langs de stalhouderij ‘t Hof van Holland, om even bij van de Berg, de hoefsmid te kijken. Als je dan nu al die rechthoekige winkelgebouwen ziet verrijzen, denk ik wel eens, wat de kinderen van tegenwoordig moeten missen aan gezelligheid en betrokkenheid in de maatschappij.


De Stoomzuivelfabriek is nog altijd te herkennen.


Smederij Daams in de Kerkstraat.

Hilversum Tuinstad